W jabłonnym krajobrazie.
Na początku października poszedłem między sady jabłonne na Ziemi Grójeckiej, bardzo chciałem sobie je obejrzeć i obfotografować, a przy okazji odwiedzić kilka zabytków, z którymi straciłem kontakt (Nowa Wieś, Gołębiów, Rytomoczydła), a w latach siedemdziesiątych XX wieku prowadziłem do nich opisy nieoznakowanych szlaków w przewodniczku z cyklu „podwarszawskie szlaki piesze”.
Jeszcze
w początkach wieku XX wioski na południu Mazowsza były biedne, tak
samo jak i w innych regionach ziemi mazowieckiej. Wszystko zaczęło
się już w niepodległej Polsce. Popularyzacja ogrodnictwa
włościańskiego szybko wydała owoce. Idea była taka: każdy chłop
powinien mieć przy domu sad owocowy, on miał zapewnić rodzinie
dostatek, a wykształcenia dzieciom. I tak południowe Mazowsze
stało się sadowniczą potęgą. Grójeckie uważano za polską
Kalifornię, odwiedzał sadowników spod Grójca prezydent Ignacy
Mościcki.
Dzisiaj
region grójecki jest największym regionem produkcji sadowniczej w
Polsce. Prawie połowa wszystkich zbiorów jabłek w Polsce stąd
pochodzi. Dzięki tym sadom mazowieckim Polska należy do czołówki
europejskich producentów jabłek i zajmuje czwartą pozycję po
Włoszech, Francji i Niemczech. Polska jest największym producentem
koncentratu jabłkowego w Europie. Jeśli z czymś chciałoby się
porównywać krajobraz sadów południowego Mazowsza, to krajobraz
francuskich winnic.
Pojechałem
z Warszawy pociągiem, tam
i z powrotem prawie trzy godziny
jazdy. Wysiadłem na przystanku w Gośniewicach, ani
jednego domostwa w zasięgu wzroku, na południu pola, na północy
las. Po 20 kilometrach pieszej wędrówki powracałem z Michalczewa. Dojście do stacji
prowadziło mnie asfaltową ulicą wśród eleganckich willi i domów, przed którymi
strzyżone trawniki, krasnoludki i domowe zwierzęta z gipsu oraz
japońskie sosny na japoński sposób strzyżone, a jeden budynek o ścianach
obłożonych w kolorowy wzorek z porcelitowych talerzy, elegancko, bez dwóch zdań.
Świeciło
słońce, ale wietrznie było i średnio przyjemnie, więc cieszyłem się
na poczekalnię w budynku stacyjnym. Niestety, na klucz zamknięta. Za
budynkiem zamknięta Toytoyka w kolorze niebieskim, na niej kłódeczka w
kolorze złotym. Na peronie przeciąg, żadnego schronienia, żadnej wiaty,
wiało jak wszyscy diabli. Pociąg przyjechał punktualnie.
Post scriptum. Wille michalczewskie są imponujące. A jeszcze niedawno mieszkano w ogaconych, drewnianych chałupach. Kilka takich stoi w okolicy, czekają rozbiórki. Jedną z nich sfotografowałem w Nowej Wsi. Tempora mutantur, proszę państwa...